گزارش طرح آزمایشی آموزش فراگیر استان مازندران

تهران /آذر 1388

در راستای اجرای طرح آزمایشی آموزش فراگیر در استان مازندران فعالیتهای مختلفی بر اساس شیوه نامه ارسالی از سوی سازمان محترم آموزش و پرورش استثنایی  در مدارس مجری طرح فراگیر به اجراء در آمده است.مشروح گزارشات در جلسات شورای هماهنگی  استانها  قبلا تقدیم گردیده است.

چکیده اقدامات انجام شده به شرح زیر  از زمان شروع طرح تا کنون (آذر 1388)   به حضور تقدیم می گردد.

Ø      انتخاب مدارس مجری طرح:

از سال تحصیلی 87-1386 استان مازندران  با انتخاب 4 مرکز ابتدایی طرح آزمایشی آموزش فراگیر را آغاز کرده است.

در سال دوم اجرای طرح (سال تحصیلی 88-1387) تعداد مدارس مجری طرح از 4 مرکز به 8 مرکز افزایش یافته است.

سال سوم اجرای طرح (89-1388) مدارس جدیدی به طرح اضافه نشده است. مشخصات مدارس مجری طرح به شرح ذیل می باشد.

 تعداد کل مدارس مجری طرح آزمایشی آموزش فراگیر برحسب دوره تحصیلی ،جنسیت و شهری و روستایی بودن تا پایان سال تحصیلی 89-1388

Ø

" ای همه هستی ز تو پیدا شده"

د- گروههای دانش آموزی مشمول طرح( حذف گروه رفتاری – هیجانی)

1- نبود ابزار و نیروهای دوره دیده کافی در تشخیص دانش آموزان با مشکلات رفتاری – هیجانی در مقیاس وسیع

1- آمار دانش آموزان تلفیقی – فراگیر در تعیین درجه مدرسه مرجع استثنایی چه تاثیری دارد؟

2- آمار دانش آموزان تلفیقی – فراگیر در تعیین اضافه کاری مدیران مدارس مرجع استثنایی چه تاثیری دارد؟

" ای همه هستی ز تو پیدا شده "

در راستای اجرای بخشنامه ی 2/6395/9700 مورخه 7/5/1387 با موضوع اولویت جایدهی دانش آموزان با نیازهای ویژه در مدارس عادی ،مدیریت آموزش و پرورش استثنایی استان مازندران شیوه نامه ی فوق را طی مراحل زیر به اجراء گذاشته است:

1- ارسال شیوه نامه به تمامی مراکز آموزش استثنایی استان.

2-ارزیابی مجدد تمامی دانش آموزان مراکز استثنایی ( طبق دستورالعمل).

3- ارزیابی مجدد تمامی دانش آموزان تلفیقی مشغول به تحصیل( طبق دستورالعمل) .

4- استخراج مشخصات کامل پانصد و چهل و چهار (544)دانش آموزان با نیازهای ویژه و معرفی آنها به مدارس پذیرا جهت تحصیل بصورت آموزش تلفیقی .

5- ارسال معلم رابط ،ارایه خدمات  آموزشیُ توان بخشی و نظارت بر روند تحصیلی دانش آموزان تلفیقی .

6- اجرای مناسب سازی مدارس در موارد خاص و موردی با هماهنگی اداره شهرستانها و با مشارکت مراکز استثنایی .

بر اساس نظر سنجی و مطالعات صورت گرفته ازوضعیت تحصیلی دانش آموزانی که سالهای قبل در مراکز آموزش استثنایی بوده و بواسطه ی اجرای بخشنامه ی جایدهی در سال تحصیلی گذشته (88-1387) در مدارس عادی بصورت آموزش تلفیقی مشغول به تحصیل شده اند موارد زیر به استحضار می رسد:

1- شدت معلولیت ،نوع معلولیت ،امکانات موجود درهر شهرستان (غیر از مرکز استثنایی)،وضعیت خانوادگی دانش آموز(مالی،فرهنگی ،پذیرش معلولیت و...) ،سن دریافت خدمات آموزشی ویژه و خدمات توان بخشی ،فضای مدرسه عادی به لحاظ آموزشی ,پرورشی و مناسب سازی محیطی ،نوع حمایت و پشتیبانی مدارس مرجع (معلم رابط ،خدمات توان بخشی ،حمایت مالی ،ایاب و ذهاب و...) نگرش و مهارت حرفه ای معلمان عادی در بر خورد با دانش آموزان با نیازهای ویژه ، انعطاف پذیری در نظام ارزشیابی،انگیزه و میل درونی خود دانش آموز،نگرش و رفتار همکلاسیها ، نرم (تعداد)دانش آموزی کلاس تلفیقی ، وجود یا عدم وجود سایر دانش آموزان دارای مشکل از جمله دیر آموز ،اختلال یادگیری،اختلال رفتاری در کلاس تلفیقی ُ پیش آگهی پزشکی و سایر معلولیتهای همراه کودک ُاز عوامل تاثیر گزار در موفقیت یا عدم موفقیت دانش آموز در آموزش تلفیقی محسوب می گردد.

2-با توجه به موارد فوق ، آموزش تلفیقی در دانش آموزانی که بر اساس ارزیابیهای درست و نه بر اساس اجبار (از جمله نداشتن مراکز آموزش استثنایی،اصرار خانواده) شروع گردد با موفقیت روبه رو خواهد شد.

3- در مقاطع راهنمایی و متوسطه نیازهای آموزشی دانش آموزان تلفیقی از گستردگی فراوانی برخوردار می گردد بطوریکه پاسخگویی به نیاز آموزشهای جبرانی درچند درس ضرورت پیدا می کند.

4- آموزش تلفیقی بر اساس بخشنامه ی 100/3867/97000 مورخه 14/8/1382 سازمان محترم آموزش و پرورش استثنایی کشوردرشهرستان و مناطق استان در حال اجراست .علاوه بر نبود ضمانت اجرایی ،عدم توجه به امور اداری ، نداشتن حق الزحمه آموزگاران از کاستی های این بخشنامه محسوب می گردد.

5- با توجه به شرح وظایف و انتظارات سیستم از معلم رابط ،در بسیاری از مناطق روستایی و ادارت مناطق محروم ،کمبودمعلم رابط با توانایی های لازم احساس می شود.

6- در چند سال اخیر، رویکرد محدودیت در ساعات حق التدریس موجب بروز مشکلاتی در آموزشهای جبرانی و میزان دریافت معلم رابط شده است.

                                  پایان  

ای پادشه خوبان داد از غم تنهایی              دل بی تو به جان آمد وقتست که باز آیی

مشتاقی و مهجوری دور از تو چنانم کرد        کز دست بخواهد شد پایاب شکیبایی

به منظور نوشتن چند شعار در مدارس مجری طرح  و یا نوشتن بر روی پارچه در مراسمهایی که در ارتباط با آموزش فراگیر باشد چند متن زیر پیشنهاد می گردد:

الف- آموزش و پرورش تنها يك سازوكار براي اكتساب دامنه ي محدودي از مهارت هاي پايه نيست،بلكه عاملي ارزشمند براي توسعه اجتماعي و شخصي است،آموزش و پرورش دارايي بي ماندي است براي تلاش نوع بشر به سوي دستيابي به آرمانهاي صلح ،آزادي و عدالت.

(دلورس 1996 )

ب- آموزش و پرورش يكي از حقوق بنيادين بشر است . آموزش و پرورش كليد توسعه ي پايدار و صلح و ثبات در درون و ميان كشورهاست.

( بيانيه گردهمايي آموزش و پرورش جهاني 2000)

باسمه تعالی

آیین نامه آموزش و پرورش تلفیقی – فراگیر ویژه دانش آموزان با نیازهای ویژه

مصوبه جلسه 734 تاریخ 13/4/85 شورای عالی آموزش و پرورش

استان/منطقه:   مازندران    نام و سمت مسئول مربوط: علي عباسي كارشناس آموزش كودكان

                                                                                                                         دچار مشكلات جسمي – حركتي

                تلفن تماس:      3263150-0151                         تلفن همراه:۰۹۱۱۲۱۱۸۴۳۲

1- از چه تاريخي اين مصوبه در اين استان /منطقه اجراء شده است؟

اطلاع رساني وبرگزاري جلسات در سطح مديريت آموزش و پرورش استانهاي مجري و انتخاب مدارس مجري طرح (پذيرا) و پشتيبان(مرجع) از تابستان 1386 آغاز گرديده كه نهايتا از ابتداي سال تحصيلي   

2- در سال اول با چه تعداد مدرسه و دانش آموز و در كدام مناطق اجراي طرح آغاز شده است؟

جمع	دوره تحصيلي(تعداد دانش آموز)		جمع	دوره تحصيلي(تعداد مدرسه)		منطقه
	ابتدايي			ابتدايي
	دختر	پسر		دختر	پسر
19	10	9	2	1	1	ساري ناحيه 2
21	13	8	2	1	1	قائم شهر
40	23	17	4	2	2	جمع كل

3- در سال جاري جه تعداد مدرسه ،كلاس درس و دانش آموزتحت پوشش اين طرح در سطح استان/منطقه هستند؟

در سال تحصيلي 88-1387 علاوه بر چهار مدرسه ي سال قبل چهار مدرسه جديد نيز به طرح اضافه شده است كلا (۸۶) دانش آموز با نيازه هاي ويژه در( 41) كلاس در در( 8) مركز عادي مشمول طرح فراگير مي باشند.)

جمع	دوره تحصيلي(تعداد دانش آموز)		جمع	دوره تحصيلي(تعداد مدرسه)				منطقه
	ابتدايي				ابتدايي
	دختر	پسر		كلاس درس	مختلط	دختر	پسر
39	17	22	4	19	1	1	2	ساري ناحيه 2
47	30	17	4	22	0	3	1	قائم شهر
86	47	39	8	-----	1	4	3	جمع كل

4- دانش آموزان در حال تحصيل مشمول اين مصوبه از كداميك از گروه هاي ويژه هستند؟(تبصره يك ماده يك)

جمع	مشكلات رفتاري و هيجاني	هوش مرزي (دير آموز)	مشكلات ويژه يادگيري L.D	آسيب ديده جسمي - حركتي	آسيب ديده شنوايي	آسيب ديده بينايي
86	0	57	15	5	6	3

5- آیا پایگاه سنجش سازمان آموزش و پرورش استثنایی،این دانش آموزان را شناسایی و معرفی کرده است؟(تبصره یک ماده یک ،معرفی نامه مربوط مشاهده شود)

           شناسايي دانش آموزان مشمول طرح به دو روش صورت گرفته است

 الف- پايگاههاي سنجش سلامت دانش آموزان بدو ورود كه در تابستان فعاليت داشته است

 ب- پايگاههاي سياري كه مسئول غربالگري و شناسايي دانش آموزان با نيازه هاي ويژه صرفا براي 8 مركز مجري طرح به فعاليت پرداخته اند. تمام  دانش آموزان مشكوك به وجود مشكل در هر زماني كه معلم كلاس عادي يا معلم رابط آنها را ارجاع دهد مورد سنجش و ارزيابي مقدماتي و در صورت نياز سنجش تخصصي قرار مي گيرند.

6- آیا شیوه نامه اجرایی مربوط به این مصوبه و شاخص های شناسایی و انتخاب دانش آموزان با نیازهای ویژه به مدرسه ابلاغ شده است؟( تبصره 2 ماده یک ،شیوه نامه مشاهده شود)

بله شيوه نامه سنجش و شناسايي در ابتداي سال تحصيلي 1386  به مدارس عادي مجري طرح (پذيرا) و مدارس پشتيبان و مرجع (استثنايي) فرستاده شده است . در اجراي شيوه نامه  بر اساس تقسيم كاري كه صورت پذيرفته به علت وجود نيروهاي متخصص و ماهر در مراكز پشتيبان، شناسايي و سنجش دانش آموزان مشكوك به وجود مشكل بر عهده ي مراكز مرجع گذاشته شده است و مدارس عادي مجري طرح  فقط بر اساس آيتمهاي موجود در شيوه نامه، دانش آموزان مشكوك به وجود مشكل را معرفي مي نمايند

7- آيا بر اساس شيوه نامه فوق دانش آموزان شناسايي مي شوند؟(تبصره 2 ماده يك)

بله دقيقا مطابق شيوه نامه اعمال مي شود.

8- آیا استانداردها و شاخص های ایمنی و مناسب سازی فضاهای مدارس و کلاس ها به مدرسه ابلاغ شده است؟(تبصره 3 ماده یک ، شیوه نامه مشاهده شود)

بله از سوي سازمان آموزش و پرورش استثنايي كشور ضوابط مناسب سازي فضاهاي آموزشي طي نامه 100/5734/10300 در مورخه  2/10/ 86  دريافت و به شهرستانهاي مجري طرح و مدارس پذيرا ارسال گرديده است.

   9- آیا این مدرسه دارای استانداردها و شاخص های ایمنی فضا و کلاس مطابق دستورالعمل می باشد؟                        

        با هماهنگي هاي استاني صورت گرفته پنج مركز مجري طرح فراگير مناسب با نوع مشكل دانش آموزان مناسب سازي گرديده است اما 3 مركز ديگر بايد مناسب سازي صورت بپذيرد.

10- آیا برنامه جلسات آموزشی جبرانی و استمرار خدمات سلامت و توان بخشی و رفاهی برای حضور دانش آموزان دارای نیازهای ویژه به مدرسه ابلاغ شده است؟(تبصره 3 ماده یک،دستورالعمل مشاهده شود)

بلی  - ارايه خدمات آموزشي و توان بخشي و خدمات رفاهي بطور روشن در شيوه نامه اجرايي كه ابتداي سال تحصيلي

ازسوي سازمان آموزش و پرورش استثنايي ارسال گرديد به مدارس ابلاغ گرديده است.

11- آیا برنامه های فوق (بند 9) برای دانش آموزان دارای نیازهای ویژه اجرا می شود؟

بلی     آموزشهاي جبراني- خدمات توان بخشي – اياب و ذهاب – برنامه هاي فرهنگي هنري و ورزشي- آموزش خانواده

12- آیا کارکنان مرتبط ، معلمان مرجع و معلمان مشمول این آیین نامه ،آموزش های  لازم را گذرانده اند؟( ماده 3)

             بله  دوره هاي دو دوره :

  الف- توسعه روشهاي تلفيقي و فراگير  به ميزان 40 ساعت (سطح 1)

   ب- روشها و راهبردهاي آموزش و پرورش دانش آموزان با نيازه هاي وپژه به ميزان 40 ساعت(سطح 2)

  همه ي عوامل اجرايي مدارس پذيرا  ، عوامل مربوط به طرح مدارس مرجع و كارشناسان درگير طرح دوره هاي فوق را طي كرده اند.

13- آیا دستورالعمل ارائه تسهیلات ویژه به معلمان مجری آئین نامه متناسب با شرح وظایف و سختی کار،به این مدرسه ابلاغ شده است؟(ماده 7،دستورالعمل مشاهده شود)

دستورالعمل خاصي كه مخصوص اجراي طرح باشد دريافت نشده است .اما با هماهنگي هاي بعمل آمده  استاني شهرستان ساري ناحيه 2 براي عوامل اجرايي و آموزگاران مشمول طرح  به استناد دستورالعمل دريافت سختي كار براي داشتن دانش آموزان مرزي 5 درصدي را  از سال 88-1387 اعمال كرده كه هنوز هيچ گونه پرداختي صورت نگرفته اس  

12- به نظر شما کدامیک از اهداف آئین نامه تحقق یافته است؟

   گسترش عدالت آموزشی و تامین فرصتها و امکانات مناسب پرورشی و آموزشی برای دانش آموزان با نیاز های ویژه  

  شناخت متقابل دانش آموزان عادی و دانش آموزان دارای نیازهای ویژه و ایجاد زمینه تعامل صحیح بین آنان

 ایجاد زمینه های لازم برای بهبود شاخص های کمی و کیفی آموزش و پرورش

13-  پیشنهاد ها و نظرات خود را در مورد این آئین نامه بنویسید.

      همانطور كه مي دانيد اين آئين نامه با يك سال تاخير در حال اجرا است اين تاخير يك ساله  باعث گرديده كه اعتبارات مربوط به سال اول اجراي طرح صرفا براي مدارس مجري طرح(كه يك سال بعد انتخاب شده اند) هزينه نگردد. در سالهاي دوم و سوم نيز اعتبارات مربوطه با تاخير به حساب مدارس واريز شده است.

      در بحث مناسب سازيها آيين نامه خوبي به لحاظ فني وجود دارد اما مساله اصلي متولي كار مناسب سازي است  

هماهنگي هاي لازم بين سازمان نوسازي و تجهيز مدارس و ساير نهادهاي درگير از جمله سازمان بهزيستي ةسازمان آموزش وپرورش استان  و استانداري مشاهده نمي شود.

    از مسايل مهم و جدي كه همواره از سوي مديران و آموزگاران و كارشناسان مربوط به طرح پرسيده مي شود عدم توجه به حق الزحمه يا سختي كار براي عوامل اجرايي است. چگونه مي شود طرحي كه مصوبه شوراي عالي را دارد براي اجرا هيچ گونه حق الزحمه اي به عوامل اجرايي پرداخت نمي كند. همكاران دلسوز و فداكار اين استان از به دليل وجود روحيه  ايثار گري و روح والاي معلمي تا كنون بدون دريافت يك ريال حق الزحمه ، سختي كار يا پاداش به كار خود در حد اعلاء ادامه داده اند.

به نظر مي رسد اجراي كيفي اين طرح بدون حق الزحمه ،پاداش و سختي كار در سالهاي آينده امري بسيار دشوار باشد

        كليد موفقيت اجراي اين مصوبه و گسترش آن در كل كشور آموزش و تربيت  نيروي انساني ماهر ،با انگيزه و داراي توانايي هاي ويژه معلمي است پيشنهاد مي شود مراكز تربيت معلم و سايرمراكز آموزش عالي كه در حوزه  علوم انساني به فعاليتمي پردازند فلسفه ،ضرورت و روشهاي برخورد با كودكان با نياز ههاي ويژه را در متون درسي خود جاي دهند

     در امر فرهنگ سازي و پذيرش طرح ازسوي آحاد جامعه درحوزه  جرايدكثيرالانتشار ، جرايد محلي ، صدا و سيما ، كتب درسي و غير درسي  نياز به يك خيزش و توجه جدي احساس مي شود 

امضاء:         علي عباسي كارشناس آموزش مديريت آموزش و پرورش استثنايي استان مازندران             

تاریخ :        23/2/1388